Ko te timatanga o te matauranga
Ko te wehi ki a lhowa
Maungarongo ki te mata o te whenua
Whakaaro nui ki te tangata

Tēnā koe e te tau ruamano mā ono. Ngā mihi manaaki ki a koutou, ngā kaipānui, mō ō koutou kaha ki te tautoko mai i te kaupapa, arā, ko te reo. Nō reira, e te iwi, kia kaha rā ki te kōrero i tō tātou reo rangatira. Kia ora tātou katoa.

Kei te tata mutu te rauna tuawhā. 15 ngā tūmahi kei te haere tonu. Mehemea he tūmahi tāu mai i te rauna tuawhā, ā, kāore anō i oti ētahi o ngā whakatutukinga, me whakarite koe i te rā ka oti, kātahi ka whakapā mai ki a mātou kī te kōrero mēnā karekau e tutuki i a koe i te wā e tika ana kia oti.

Kei te haere tonu te Rauna Tuarima. O ngā tūmahi 152, e 40 kua oti, ā, 112 e haere tonu ana. Ka oti te tūmahi mutunga i te marama o Hakihea 2006, nā reira he nui tonu ngā mahi e pā ana ki tēnei rauna. Ngā mihi tino nui ki ngā kaiwhakarato kua oti nei ā rātou tūmahi mai i te Rauna Tuarima, tae noa ki a rātou i whakaoti i ā rātou tūmahi i te wā i whakaritea, i mua hoki i te rauna hou. Ki a koutou kāore anō i whakaoti i ngā whakatutukitanga mō te rauna tuarima, tēnā koa whakapā mai i runga i te nama waea 0800 628 373, me ī-mēra mai rānei maihi@tetaurawhiri.govt.nz kia mōhio ai mātou i ngā kaunekenga o tō mahi.

Kei te arotakehia ngā tono e mārarau ana, i tēnei wā tonu. Ka uru katoa ngā mema o Te Rōpū Tautoko ki roto i tēnei wāhanga tuatahi o te hātepe (tirohia te pānui hiko putanga 5 o Hui-tanguru 2006) ki te aromatawai takitahi me te whakatau i tō tono. Mutu ana tēnei kua hui te katoa o te komiti ki te whakarite i ngā whakataunga mutunga mō ngā tahua. Ko te tikanga ka tuku reta mātou, mai i te wiki tīmata i te rā 10 o Pipiri, ki ngā kaitono ki te whakamōhio atu mehemea kua whakaaea, kua whakapekaina rānei ngā tono. Mēnā ka whakapekaina tō tono, ka hoatu kōrero whakamārama mātou kia mōhio ai koe he aha i kore eke ai. He pai noa iho ki a mātou mehemea he pātai a koutou mō ngā pārongo, mō ngā tohutohu hāngai rānei, hei whakakaha ake i tō tono anō mō ngā rā ki mua. Ka whakautu mātou i ngā pātai katoa me tā mātou whakarite kia tae atu ngā whakautu i roto i te rua wiki mai i te taenga mai o tō tono.

Mehemea ka hiahia koe ki te waea mai ki te tari o Mā Te Reo (0800 628 373) ki te kōrero mō tō tūmahi, me whakarite kei a koe te nama tautuhi i tō tūmahi me te ingoa hoki. He pai ake mēnā kei a koe tō kirimana hei tirotiro. Mā tēnei ka māmā ake tā mātou tere kimi i ō mokamoka kōrero i runga i tā mātou pātengi raraunga, me te whakautu i ō pātai.

Kua whakauruhia he hātepe hou mō ngā kaitono hou e hiahia ana ki te tono ā-rorohiko. Mai i te Rauna Tuaono, ko te mahi tuatahi mō ngā kaitono hou, ko te rēhita hei kaiwhakamahi hou. Mutu ana tō patopato i ngā mokamoka rēhita ka whiwhi koe i tētahi ī-mēra e whakamihi ana i a koe mō tō rēhitatanga me tētahi atu e whakatau ana, e whakaae ana hoki ki tō rēhitatanga. Ko te take i puta ai tēnei hātepe rēhitatanga 'whakataunga' kia āhei ai a Maihi ki te tirotiro mehemea kua tono anō koe/tō whakahaere rānei, i ngā rā ki mua, inā hoki, tērā pea he ingoa whakauru tonu tāu, he kupuhipa rānei tāu. Mehemea ka kitea, ka whakapā atu a Maihi ki a koe.

Ki a koutou kāore anō pea i mōhio, kua raua he pūkete tūmahi hou e whā ki runga i te paetukutuku o Mā Te Reo. ( i tohatohaina hoki i te taha o ngā kōpaki o te Rauna Tuaono). I hoahoatia ngā pūkete hei whakarato tirohanga paku o ngā tūmahi Mā Te Reo i oti pai. Anei ngā pūkete hou e whā:

Ko Andy rāua ko Kath Sarich (Te Reo o Te Taitokerau) E Mara Mā! Wāhanga ICT.

Ko Robert Te Whare (Mōkai Kāinga). Ngā Karāehe Reo i te Pokapū Māori o Mōkai Kāinga. Ngā Hōtaka Reo me te wāhanga Karaehe.

Ko Annett Grannetia (Haemata Ltd). He Kakano Haemata (Language Planning Category).

Ko koutou kua whakaoti i ā koutou tūmahi i ngā rā tata ake nei, tērā pea kua kite i ngā whakarerekētanga ki te tauira e whakamahia ana e mātou ki te kohi raraunga e pā ana ki ō koutou tūmahi. Hei aha te tauira kano kotahi, ko te tono i nāianei kia whakaotia e koe tētahi tauira hāngai ki tō momo tūmahi. Kua hāngai katoa ngā pātai ki tō tūmahi ake. Kia āhei ai mātou ki te kohikohi i ngā raraunga hira e pā ana ki ngā tūmahi Mā Te Reo, me whakautu koe i ngā pātai katoa. Ki te whakahoki mai koe i ngā tauira hukihuki, ka whakahokia atu kia a koe kia whakaotia rā anō, ā, kāore mātou e āhei ki te utu i ngā moni mō ngā whakatutukitanga mutunga, kia mutu rā anō. Me āta whakakī haere i ngā pūrongo nei nā te mea, koinei anake te huarahi mō mātou ki te kohikohi taunakitanga e pā ana ki ngā pāpānga pai o Mā Te Reo i roto i ngā hapori Māori.

Te Pūrongo Tūmahi Arotakenga/Rangahau 2005/06

Pukumahi ana a Nerrisa Aramākutu, kaimahi o Mā Te Reo, i a ia e whakahaere uiui, whakahaere rangahau ana i te tūmahi arotakenga māherehere reo. Hei hokinga mahara, kei te titiro tēnei tūmahi ki te whakatahua i te whakawhanaketanga o ētahi mahere reo Māori ā-hapori. I tū tētahi rōpū arotahi i te marama o Poutū-te-rangi ki te matapaki i te whakawhanaketanga o ngā paearu arotakenga māia me ngā mātāpono māherehere reo. Ko ētahi o ngā kaiwhakaurunga ko ērā kua uru kē ki ngā mahi māherehere reo mō te maha o ngā tau, me ngā kaiwhakarato Mā Te Reo kua whiwhi tahua mō ngā mahi māherehere reo. Ko te tūmanako ka oti te tūmahi arotakenga i te mutunga o te marama o Pipiri, 2006.

Mehemea he kaupapa Mā Te Reo tāu e tū mai ana, tērā pea ka hiahia koe ki te tuku kōrero mai hei whakatairanga, i runga i a MA TATOU, te hōtaka kaupapa iwi a Whakaata Māori. Me tuku ā koutou mokamoka kaupapa ki a matatou@maoritelevision.com

Ngā Haerenga Aroturuki

Ko te tikanga ka tae atu a Mā Te Reo ki tētahi rohe rerekē i ia marama. Ko te take o ēnei haerenga ko ēnei:

I te marama o Poutū-te-rangi i haere a Mā Te Reo ki Te Tau Ihu mō te wā tuatahi. I tūtaki mātou me ngā kaipupuri tūmahi katoa o reira me te tūtaki i ngā kaipupuri tūmahi hou i roto i te rohe o Waikato. Tino mīharo mātou i ngā momo tūmahi katoa.

He nui tonu ngā rohe kua tono kia haere ake a Mā Te Reo ki te whakatairanga i te hōtaka i te wā tae noa ki te Rauna Tuaono. I karangahia e Te Puni Kōkiri tētahi hui ki Kirikiriroa o ngā tāngata rongonui mō te reo Māori i roto o Waikato, kia haere mai ki te whakarongo mō ngā painga o Mā Te Reo me te tuku pātai hoki. Pai rawa te haere o tēnei kaupapa, ā, kua kī mai Te Puni Kōkiri e hiahia ana rātou kia hoki atu anō ā tērā tau.

I te marama hoki o Poutū-te-rangi, i tū anō he kōrero awheawhe mō Mā Te Reo i te Reap Centre i Kaitaia. I tino huri te hui hei hui mahi ā-ringa, inā hoki, i tahuri te maha o ngā tāngata ki te whakamahi i ō rātou rorohiko kawe ki te rēhita me Mā Te Reo, me te tīmata ki te whakakīkī haere i ō rātou puka tono. He wā tino whai hua tēnei, tae noa ki ngā mea kāore i tino mārama ki te whakamahi i te rorohiko me te tuku tono ā-ipurangi mō te wā tuatahi.

I te marama o Paenga-whāwhā i haere te kāhui ki te kite i te kāhui Wairarapa Reap ki te tāpae kōrero ki te hapori o reira e pā ana ki te hōtaka.  Whai atu i tēnei, ka tū ko ētahi hui rite ki tēnei i Te Wairoa me Heretaunga.   Tino maha ngā hua ki te hapori me mātou hoki, o te puta kanohi ki te kanohi, ā, kua whakarite mātou ki te whakatutuki i ā koutou tono kia hui pēnei mātou me koutou.

( Ko Heretaunga ararau, hauku nui – te hāro o te kāhu )

Ngā tono mō ngā rauemi Māori

E kaha ana a Maree Dunn, tētahi o ngā kaiwhakarato Mā Te Reo, ki te mahi i te taha o tētahi o ngā purapura hou e kīia ana ko Te Puna Oranga. Kei Feilding tēnei rōpū, ā, e mahi ana rātou mai i tētahi kāinga whānau, e 10 ā rātou tamariki. I tū tā rātou kaupapa i runga anō i te aroha me tā rātou here ki te kaupapa.

Kua puta te pātai a Kaye Māree mehemea he kaiwhakarite rauemi Mā Te Reo kei waho nā hei koha kēmu/pukapuka rānei, ki te purapura, ki te hōmai rauemi mō te utu hanga rānei ki ngā tamariki o Te Puna Oranga.

Tukua ngā pārongo, ngā kēmu, ngā rauemi rānei ki a:

Kaye-Maree Dunn
C/o Te Puna Oranga
Flat 5/14 Monckton Street
Feilding

Nama Waea: 029 249 6074