He kuaka mārangaranga, kotahi he manu i tau atu ki te tāhuna tau atu tau atu e.
Māngai Hou mō Te Rōpū Tautoko mai i te Hapori

Ngā Kōrero mō ngā Rauna

He mema koe nō tētahi Rōpū Reo Māori? Kua whakaaro anō koe ki te whakatū i tētahi?
Tūmahi Rangahau/Aromātai 2005/2006
Ngā Kōrero mō ētahi Kaupapa Mā Te Reo
He Haerenga Aroturuki - Te Tai Tokerau, Hakihea 2005
Te Haerenga Aroturuki a Mā Te Reo ki Kaitaia
Waimā Tōpū B Trust
Mō te roanga atu o ngā pārongo


Mihi

Ko te timatanga o te matauranga
Ko te wehi ki a lhowa
Maungarongo ki te mata o te whenua
Whakaaro nui ki te tangata

Tēnā koe e te tau ruamano mā ono. Ngā mihi manaaki ki a koutou, ngā kaipānui, mō ō koutou kaha ki te tautoko mai i te kaupapa, arā, ko te reo. Nō reira, e te iwi, kia kaha rā ki te kōrero i tō tātou reo rangatira. Kia ora tātou katoa.

 

 

Pārongo atu

Tirohia tā mātou pae tukutuku
www.ma-tereo.co.nz waea ranei ki 0800 MA TE REO (0800 628-373)
Mā Te Reo
Taumata 14,
Pokapū Whakangao
Kokonga o ngā ara o Balance me Featherston
TE WHANGANUI-A-TARA
  Mā Te Reo
P P 411
TE WHANGANUI-A-TARA
Waea: + 64 4 471-6733
Waea Whakaahua: + 64 4 471-2768
I-mēra: maihi@tetaurawhiri.govt.nz
Māngai Hou mō Te Rōpū Tautoko mai i te Hapori

E koa ana mātou ki te whakamōhio atu ki a koutou mō Lewis Moeau, kua kopoua ki te tūnga noho wātea a Te Ururoa Flavell, hei mā ngai mō tētahi o ngā tūnga hapori e whā. He kaikōrero Māori a Lewis i tupu ake i roto i te reo taketake, ā, ko Rongowhakaata, ko Ngāi Tāmanuhiri, ko Te Aitanga a Mahaki me Rongomaiwāhine ōna kāwai heke. Nō te mutunga o tana kura i Manutuke me te Haikura o Tūranga, ka whai a Lewis i tāna umanga mahi i te Tari Māori, arā, i te Tari Maori o Tūranga, te Iwi Transition Agency me te Puni Kōkiri i Tūranga (me te Tari Matua). Ko ia anō hoki te hēkeretari o te Mangatu Incorporation mō te 19 tau.

I whakangā-riro a Lewis mai i te mahi ukiuki i te tau 2003, heoi, kei te mahi ā-kirimana, tae noa ki ngā mahi whakamāori me te whakarato tohutohu e pā ana ki ngā tikanga Māori. Kei te mahi tonu a ia mō te Rongowhakaata Incorporations/Trusts, mō ngā whiriwhiringa kerēme, me ngā whakapakaritanga Māori. He aha hoki te whakangā-riro e Lewis!! Kei raro nei tētahi pikitia o ngā mema o Te Rōpū Tautoko, tae noa ki a Te Ururoa Flavell.

Rārangi o muri (taha mauī ki te taha katau) Ko Lewis Moeau (māngai hapori), ko Evelyn Tobin (māngai hapori), ko Lynette Carkeek (māngai Tāhuhu o te Mātauranga), ko Tipene Chrisp (māngai Te Puni Kōkiri), ko John Bishara (māngai Te Māngai Pāho). Rārangi o mua (taha mauī ki te taha katau): Ko Hana O'Regan (māngai hapori), ko Te Ururoa Flavell (māngai hapori tawhito), ko Haami Piripi (māngai Te Taura Whiri i te Reo Māori/ Heamana, Mā Te Reo).

Kāore i roto: Manahi Paewai, (māngai hapori).
Ngā Kōrero mō ngā Rauna
Rauna Tuawhā

I te marama o Kohi-tātea 2006, e toru tekau ngā tūmahi o te rauna tuawhā e haere tonu ana. Mehemea kāore anō kia oti ētahi o ngā tutukinga mahi o tō tūmahi mai i te rauna tuawhā, tēnā koa whakaotia ngā mahi whakapūrongo i ngā whakatutukinga, me whakapā mai rānei ki a Maihi ki te kōrero mō te kauneketanga o tō tūmahi. Kaua e wareware, mehemea kei te haere tonu tō tūmahi, kāore koe e āhei ana ki te tono tahua mō te rauna hou.

Rauna Tuarima

Kua oti ngā mahi kirimana mō te Rauna Tuarima. I tū te wanawana o te kāhui Mā Te Reo i tēnei rauna nā te tōmuri o ngā kaiwhakarato ki te tuku mai i ā rātou mahi pepa katoa. Ko tā mātou rautaki, kia kaua e pēnei anō i te rauna tuaono. Āwhiwhiwhi ki te 20 ngā tūmahi Rauna Tuarima kua oti.

Rauna Tuaono

Kua whakatauhia e Te Rōpū Tautoko ngā rā e tuwhera ai, e kati ai hoki te Rauna Tuaono. Tūhia ki tō rātaka i nāia tonu nei! Kia mōhio mai koe, ki a mātou, he kape ā-pepa tonu ngā tono ka tukuna ā-īmera mai, nō reira, me tae mai i mua i te rā 28 o Paenga-whāwhā. I pēnei ai nā te mea ka mate mätou ki te whai wā ki te whakauru i tō tono ki te rorohiko. Kia kaha tonu ki te tono ā-ipurangi i te mea he roa ake te wā mōu ki te tono, ā, he māmā ake mō mātou.

3 Paenga-whāwhā 2006
Ka tuwhera te Rauna Tuaono
28 Paenga-whāwhā 2006  

Ka kati te rauna tuaono mō ngā kape ā-pepa (tae noa ki ngā tono ā-īmēra, ā-waea whakaahua hoki)

12 Haratua 2006
Ka kati te rauna tuaono mō ngā tono ā-ipurangi

Kua whakatauhia e Te Rōpū Tautoko ngā wāhanga tahua e 8, e whai ake nei:

  • Māherehere Reo
  • Kura Reo-Whakapakari Reo
  • Kura Reo ā-Iwi
  • Rauemi Reo
  • Kaupapa Whakatairanga
  • Wānanga Reo
  • Hōtaka Reo/Karāhe Reo
  • Pārongo/Hangarau Whitiwhitinga (ITC)
He mema koe nō tētahi Rōpū Reo Māori? Kua whakaaro anō koe ki te whakatū i tētahi?

He mea nui ki Te Rōpū Tautoko ngā tono hou ki a Mā Te Reo mō ngā tūmahi reo Māori tino auaha nei. Ko tētahi momo tümahi kāore e tino kitea ana, ko ngā 'Rōpū Reo Māori', ahakoa te kaha o ngā whakahoki kōrero mai ki te paetukutuku Kōrero Māori ( www.koreromaori.co.nz ) e tautoko ana, e hiahia ana, kia tū tētahi momo karapu pēnei me ōna āhuatanga katoa . Mehemea he mema koe nō tētahi huinga hoa, nō tētahi whānau, nō tētahi rōpū hapori Māori rānei, ā, e hiahia ana koe ki te whakatū Rōpū Reo Māori ā-rohe, ana, me tono āwhina mai i a Mā Te Reo mō ngā kaupapa ka whakahaerehia e te rōpū.

Tāpiri atu, me hono mai koe ki te Rōpū Reo Māori ā-Motu e whakahaerehia ana e Te Taura Whiri i te Reo Māori mēnā kāore anō koe kia hono atu. Ka taea ngā pārongo mō te karapu nei me ngā tono ā-ipurangi te tiki mai i te paetukutuku Kōrero Māori, www.koreromaori.co.nz

Tūmahi Rangahau/Aromātai 2005/2006

I te marama o Whiringa-ā-rangi 2005, i waitohua e Te Rōpū Tautoko tā mātou tūmahi rangahau/aromātai e hāngai ana ki ngā Māherehere Reo. Ko te whāinga matua o tēnei tūmahi ko te tirotiro i te mahi whakawhiwhi tahua a Mā Te Reo mō ngā mahi whakapakari mahere reo Māori ā-hapori nei. Ko ngā whāinga o tēnei rangahau, ko ēnei:

  1. Ki te whakahaere tātaritanga hei tirotiro ko wai ngā mea whaiwāhi ki ngā māherehere reo Māori ā-hapori e whakawhiwhia ana e Mā Te Reo, me ngā mahere kua hangaia.
  2. Kia mārama ai ki ngā āhuatanga o te mahere reo Māori ā-hapori kia whai niho ai.
  3. Ki te tirotiro ki ngā huarahi e pai ake ai te āwhina a Mā Te Reo i ngā kaiwhakarato ka whakawhiwhia ki te tahua i raro i te wāhanga māherehere reo, kia taea te hanga mahere reo whai niho.

Ko Nerissa Aramakutu kei te ruruku i te tūmahi rangahau/aromātai. Noho aro mai tonu mō ngā kōrero hou ka puta ki tērā o ngā E-Pānui a Mā Te Reo ka whai iho.

Ngā Kōrero mō ētahi Kaupapa Mā Te Reo

I haere a Nerissa Aramakutu me ētahi atu kaimahi a Te Taura Whiri i te Reo Māori ki ngā kaupapa e rua, ā-rohe nei, i whakawhiwhia ai e Mā Te Reo ki tētahi tahua, ā, tū i ngā marama o Whiringa-ā-nuku me Whiringa-ā-rangi.

Te Rā o Te Reo 2005

I tū te ‘Rā o Te Reo' Ahurei Pūoro Māori i te Pāka o Te Rauparaha i te rā 12 o Whiringa-ā-rangi 2005. Ko nga kōwhiringa kaupapa i puta, ko ngā mahi whakaaturanga ā-tinana, ko ngā hui awheawhe, me ngā toa hokohoko/whakaatu. Ko Dei Hamo rātou ko Native Sons, Ko Au, ko Justice, ko Tyna & JB, ko Beetrootz, ko TJ Taotua, ko Bobsicle me Nudge ētahi o ngā whakaaturanga tira pūoro. I tū ētahi momo hui awheawhe me ētahi toa hokohoko/whakaatu pērā ki te toa a Te Taura Whiri i te Reo Māori/Mā Te Reo, te toa a Te Wānanga o Aotearoa, te Pāti Māori, Waka Ama, Tā moko, kai, kākahu Māori, me ngā toa Hauora. He mea mīharo te kite i te pāroherohe o ngā whānau, me te hāngai ki te rangatahi, ā, ahakoa te maiorooro o te huarere, āwhīwhiwhi ki te 2000 - 3000 ngā tāngata i whakarauika mai i te rā nei. Kei runga noa atu a Jacqui Keelan, te kairuruku o tēnei tūmahi, mō tana mahi whakahirahira ki te whakatū kaupapa reo Māori e pai ana ki te maha o ngā tāngata rerenga kē o Porirua me te rohe e karapoti ana. Ka mau te wehi!

Ko Maihi Makiha (Kaiwhakahaere Tari Mā Te Reo) i te toa whakaatu a Te Taura Whiri i te Reo Māori / Mā Te Reo

Kia Piki Te Reo 2005

I tū te rā kōnohete whānau ‘Kia Piki Te Reo' i te Feilding Civic Centre i te Rāhoroi, te 29 o Whiringa-ā-nuku 2005. He nui ngā momo whakaaturanga ā-tinana, ngā hui awheawhe. He nui ngā momo toa hokohoko/whakaatu pērā ki ‘Te Rā o Te Reo.' I whakamiramirahia ētahi akoranga pāhekoheko reo Māori i te rā. Ko ētahi o ngā kaiwaiata ko Whirimako Black, ko Brannigan Kaa, ko Native Sons, ko Toni Huata, me te Kāreti o Hato Pāora. I wehea te kaupapa kia rua ai ngā tino wāhanga: kotahi mō ngā mahi waiata me ngā kaikōrero o te rā; ko tētahi atu mō ngā hui awheawhe, mō ngā toa hokohoko/whakaatu me tētahi atamira mō ngā akoranga pāhekoheko reo Māori. Ka pai kē te puta mai o te maha o ngā tāngata ki tēnei kaupapa, me te aha, nō te rohe o Pōneke me Manawatū ētahi o ngā tāngata i tae atu ki a Kia Piki Te Reo. Me kōrero hoki mātou mō te whakapaunga kaha a te kairuruku tūmahi nei, a Kaye Maree Dunn. Nāna i whakarite kia āhei ai te hunga o tēnei rohe ki te haere ki tētahi hui pēnei rawa te nui. Tau ke!

Ko Stormy Mohi (Ratonga Reo Māori / Te Taura Whiri i te Reo Māori), rāua ko Betty Hauraki (Te Whakaruruhau o ngā Reo Irirangi Māori)

Mehemea he kaupapa Mā Te Reo tāu i ngā rā ki mua, tērā pea ka hiahia koe ki te whakatairanga i runga i a MĀ TĀTOU, te hōtaka kaupapa iwi kei runga i te Whakaata Māori. Ka taea e koe te tuku ngā kōrero mō tō kaupapa ki a matatou@maoritelevision.com

He Haerenga Aroturuki - Te Tai Tokerau, Hakihea 2005

Ko te whāinga o Mā Te Reo, kia puta rātou ki tēnā rohe, ki tēnā rohe i ia marama. Ko te take o ēnei haerenga, ko:

•  te āwhina i ngā mahi aroturuki i ngā kirimana

•  te tūtaki ki a koe me ngā mema o tō whānau, o tō rōpū rānei

•  te kimi whakaaro mai i a koe e pā ana ki tō mātou hātepe whakahaere me te āhua o tō mātou whakapai ake i te tautoko i a koe

•  te hoatu i ō mātou whakaaro me ō mātou tautoko

Ko te tikanga ko Jasmine Cooper, Kaitohutohu Tümahi Matua, te kaiwhakatutuki i ēnei haerenga, ā, kua tūtaki nei te nuinga o koutou ki a ia, i ngā marama ka hori. Mohoa noa nei, kua haere a ia ki Tākitimu, ki te Tai Rāwhiti, ki Taranaki, ki Waikato, ki Te Waipounamu me Horowhenua/Manawatū.

I ngā rā tata ake nei i haere tahi a Jasmine rāua ko Maihi ki Te Tai Tokerau mō ngā rā e whā.

I tīpakohia tēnei rohe nā te mea he nui ngā kaiwhakarato hou e whakahaere ana i ngā tūmahi Mā Te Reo - tapeke rawa ake e 22. I tīïmata nga rā e whā nei ki te whakatakotoranga kōrero a ngā kaimahi ā-rohe a Te Puni Kōkiri, Whāngarei. He kaha te tautoko a Te Puni Kōkiri i ngā haerenga auau nei, me tō rātou kaha ki te kōrero mō ngā āhuatanga katoa o te rohe tae noa ki tā rātou whakawātea wāhi hui mai mā mātou ki te tūtaki ki ngā kaiwhakarato Mā Te Reo. Kātahi ka haere takitahi mai ngā kaiwhakarato o Whāngarei ki te tūtaki ki a māua.

I pau te rā tuarua ki te pokapū REAP, i Kaitaia. I tū tētahi hui ā-rōpū me ngā kaiwhakarato o Kaitaia, tae noa ki tētahi hui e pā ana ki te whakakī pūrongo mō ngā whakatutukinga me ngā rīpoata ruruku mutunga, hāngai tonu ki roto i te pātengi raraunga a Mā Te Reo. I tū anō hoki he kōrero me ngā kaiwhakarato takitahi.

I noho atu māua ki Panguru mō te rā tuatoru. I muri mai i te hui i Te Kura o Panguru ka pōwhiritia māua i te marae o Ngāti Manawa, ā, i reira anō māua e hui a-rōpū ana me ngā kaiwhakarato o te rohe.

I te rā mutunga i haere māua ki te kite i ngā kaiwhakarato o Hokianga ki te Tonga me te rohe pū o te Taitokerau.

Ki tō māua titiro, tino whai hua ana te haere, me tō māua waimarie ki te tūtaki ki te tini o ngā kaitautoko e ū ana ki te reo Māori. Nā konei mātou i mahara ake ai ki te tino kaupapa i tū ai a Mā Te Reo - ki te tautoko i ngā tūmahi reo Māori o te hau kāinga! Ko te tūmanako i whiwhi hua anō ngā kaiwhakarato i tūtaki ai māua - ahakoa ko ngā mahi whakaatu me pēhea te tuku pūrongo ā-ipurangi, ko ngā kōrero mō ngā tūmahi Mā Te Reo kei tō hapori rānei, ko te tiki mai noa iho i ngā rauemi Mā Te Reo/Te Taura Whiri i te Reo Māori rānei, ko te kite rānei i tō koutou whanaunga a ‘Maihi Moa.'

Te Haerenga Aroturuki a Mā Te Reo ki Kaitaia

Taha mauī ki te taha katau: Ko Maihi Makiha (Kaiwhakahaere Tari Mā Te Reo), ko Jasmine Cooper (Kaitohutohu Tümahi Matua Mā Te Reo), ko Maira Berghan, ko Mere, ko May Nicholson, ko Mercia Smith, ko Jo Mane,ko Hori Chapman.

Kei runga te pikitia o ngā kaiwhakauru i te hui i Kaitaia. Nā Maira Berghan rāua ko Mere i whakakī ngā hū o Peter Lucas Jones nā te mea i te whakahaere wānanga reo kē a ia i te marae o Maimaru. He whakapakari mahere reo Māori mō Ngāpuhi Hokianga Ki Te Raki Incorporated Society te tūmahi a May Nicholson. Ko Mercia Smith kei te ruruku i te wānanga reo mō ngā whānau whānui o Manukau, tae noa ki ngā hapū o Patu Pinaaki, Ngāti Hine, me Parewhero. Ko Jo Mane anō tētahi e ruruku tūmahi mahere reo mō te Hiku o Te Ika, ā, hei mutunga, ko Hori Chapman kei te whakahaere karāhe reo Māori ki Kaitaia mō ngā kaikōrero āhua mōhio/tino mōhio rānei.

Taha mauī ki te taha katau: Ko Claire Morgan, ko John Henry, ko Cheryl Turner

Waimā Tōpū B Trust

Ko te tūmahi a te rōpū nei i te Rauna Tuarima, ko te whanake mahere reo ā-hapū. Ka taka te tūmahi nei, a ‘Māori Language Survey of Te Māhurehure Homes' ki raro i te wāhanga Māherehere Reo. (He hapū a Te Māhurehure nō Te Rarawa, ā, noho ai rātou ki Hokianga.) Hei tuatahi i roto i te hātepe māherehere, kei te whakahaere rangahau te rōpū mō ngā kāinga katoa o Te Māhurehure, tae noa ki Waimā me ngā wāhi tata. E whakamahia ana e te rōpū ngā tamariki o te Kura Kaupapa Māori o Kaikohe, hei āwhina i ngā mahi o te rangahau, tae noa ki ngā mahi whakamātau i ngā pātai o roto i te rangahau, me te āwhina i ngā mahi uiui whānau. Kua whakaritea te mutunga o tēnei tūmahi mō te 30 o Haratua 2006. Kotahi noa iho tēnei o te maha o ngā tūmahi māherehere reo e whakahaerehia ana e ngā rōpū, huri noa i te Taitokerau. Ko te tūmanako ka āhei a Mā Te Reo/Te Taura Whiri i te Reo Māori ki te tautoko i ngā mahi ruruku i ēnei momo ngohe.

Mā Te Wā...