Tēnā koutou katoa rau rangatira mā. Tēnā koutou ngā kaumatua, ngā kuia, ngā mātua, ngā whaea, me ā koutou tamariki mokopuna hoki. Tēnā koutou i roto i ngā rerekētanga o te wā, nō reira ngā mihi nui kia koutou katoa. Ka huri ki te hunga mate kua mene ki tua o te ārai. Haere ki te pō uriuri, ki te pō tangotango, ki te pō i whakaū i te moe. Nō reira haere, haere, haere atu rā koutou. Ka huri ki te kaupapa o te wā, arā ko tēnei pānui e hora kōrero nei e pā ana  ki “Mā Te Reo”. Nō reira e hoa mā, rapu ngā kōrero o roto hei painga mō te reo, mā tātou katoa. Huri noa tēnā koutou, tēnā koutou, tēnā koutou katoa.

Kua rihaina a Te Ururoa Flavell, mema taketake o Te Rōpū Tautoko, te komiti whakahaere i a Mā Te Reo. Hei tā Haami Piripi, heamana o te Rōpū Tautoko, he wāhi nui tō Te Ururoa i roto i ngā kaupapa me ngā mahi a te komiti. He whānui ōna toronga ki roto i te iwi Māori, tāpae ki tōna mōhio ki ngā nekeneke i roto i te iwi kōrero Māori. I tua atu, "he tangata pūrotu, he tangata pai" hoki a Te Ururoa, ka pai kē hoki te mahinga tahitanga me ia. I makere a Te Ururoa i tēnei tūranga i te mea ka tū a ia hei tangata mā te Pāti Māori ki Te Waiariki i roto i ngā pōti whānui o te motu. Heoi, ka tautoko tonu a Te Ururoa i te kaupapa o Mā Te Reo i tōna rohe. Kāore e kore ka hua te maha o ngā tono autaia, kounga teitei mai i tōna rohe, e mau ana i ngā tohu a Te Ururoa, i roto i ngā rāuna kei te tū. Ka whiria he tangata hei whakakī i te tūranga o Te Ururoa i roto i ngā wiki, ngā marama kei te tū. Ina tohungia te whakakapi mā Te Ururoa, mā mātou koutou e whakamōhio atu i te putanga ka whai i tēnei.

Ko Tētahi o ngā putanga pai o te tūmahi rangahau / arotake i raro i a Mā Te Reo, ko te whakahiatonga o ētahi paearu mō te arotake rauemi reo Māori (tirohia a raro). Ka hui tētahi rōpū arotahi, tae atu ki tētahi kaiwhakarato o Mā Te Reo, ki Te Whanganui-a-Tara mō tētahi rā, ki te whakahiato i ngā paearu hukihuki nei. Kātahi ka whakamātauria te pai o ngā paearu ki runga i ētahi rauemi kua whakahiatotia kētia e ētahi kaiwhakarato o Mā Te Reo. Whai muri iho, ka whakapaipai haerehia ngā paearu i runga i ngā tohu mai i te whakamātautau.

Ka tāpaea e te rōpū o Mā Te Reo ngā kōwhiringa ki mua i te Rōpū Tautoko mō te whakaoti i ngā paearu me tā rātou whakamahinga ā ngā rāuna whakarato pūtea ka tū.

Hei tēnei wā, mēnā ko koe tētahi o ngā kaiwhakarato rauemi reo Māori ki a Mā Te Reo, tērā ka hiahia koe ki te whakamahi i ngā paearu i a koe ka whakamātautau i tāu rauemi me ngā momo tāngata ka nanao ki tāu rauemi. Mēnā ka tareka, tukua mai he kōrero ki ahau mō te paearu hukihuki nei - nerissa@tetaurawhiri.govt.nz.

Kei te pai te haere o ngā tūmahi mō te Rāuna Tuawhā. O ngā tūmahi e 123 ka whiwhi āwhina, neke atu i te e 80 kua oti. Mauri ora koutou mā. Heoi, kāore anō ētahi o koutou kia whakatutuki i ō koutou whāinga nui. Mehemea ko koe tētahi o ēnei tāngata me pā mai ki ahau:

maihi@tetaurawhiri.govt.nz, waea rānei 0800 MĀ TE REO (0800 628 373).

E 165 ngā tono i whakaaetia i te rāuna ka kati i te 13 o Haratua 2005. Tukua ai he tāpaetanga ki a rātou katoa; e whā anake kāore i tūtohu. Tekau mā waru o ēnei kei te whakahaere momo huihui reo Māori.

Tēnā pānui i ngā huihui ā ngā marama kei te tū ka tautokona e te pūtea a Mā Te Reo. I whakaae mai ngā kaiwhakarato o ēnei hui kia pānuitia ā rātou take. Tāria te putanga ā muri i tēnei mō ētahi atu huihuinga ka tū hei te Kohitātea ki Poutū-te-rangi i te tau 2006.

Ngā huihuinga tautokona ai e Mā Te Reo 2005-06

Whiringa-a-Nuku 2005

"Te Reo Raumati (Toiora)"
24 o Whiringa-ä-nuku 2005
10am - 2pm
Taiwhanga Pā-Ua - 805 Te Ara o Norton - Heretaunga
Mō te roanga atu o ngā whakamārama pā atu ki: Tautoko Wahine - Ngatai Huata
Waea (06) 873-3256 Waea pūkoro: (027) 253-5272
Īmēra: kaupapa@wahine.co.nz

"Kōnihete "Kia Piki te Reo"
29 o Whiringa-ā-nuku 2005
Pokapū Tāone, Feilding
Mō te roanga atu o ngā whakamārama pā atu ki a
Kaye Maree Dunn (029) 249 6074


Whiringa-ā-rangi 2005

Kōnihete "Te Rā o te Reo"
12 Whiringa-a-Rangi 2005
Mō te roanga atu o ngā whakamārama pā atu ki
www.teraotereo.com


Hakihea 2005

"Kirihimete ki te pā"
18 o Hakihea 2005
Te marae o Maungatapu ki Tauranga
Mō te roanga atu o ngā whakamārama pā atu ki
mabel@kiaoragroup.co.nz

"Te Reo Raumati (Te Pō Tuatahi Te Marama Tuatahi)"
14 o Hakihea 2005 ki te 12 o Kohitātea 2006
Pō tuatahi o te Ahurei Pourama
Te Māra o Waikoko, te ara o Kenilworth, Heretaunga
8pm - waenganui pō.
Mō te roanga atu o ngā whakamārama pā atu ki: Tautoko
Wahine - Ngatai Huata
Waea (06) 873-3256 Waea pūkoro (027) 253 2572
Imēra: kaupapa@wahine.co.nz

Kua tō roa te whakatakoto i ngā kirimana mō ēnei tono. Ka tuku whakapāhā mātou ki tēnei hunga – ko ētahi o rātou tino tere ki te tuku mai i ā rātou tono. Kei te arotake mātou he aha ngā paearu e tika ana kia whakakuhuna mō ngā tono mamati, ā-tuhi hoki. Ko te tūmanako ka hua te painga ki a koutou i ngā ritenga hōu ka whakatakotoria mā koutou.

Kātahi anō ka mutu tā mātou whakahōu i tā mātou Pūrongo Aroturuki Whakamutunga hei whakakī mā koutou i roto i tō koutou whāinga nui whakamutunga. Ka tono i nāianei kia whakakīia e koutou ngā wāhanga e hāngai ana ki tēnā, ki tēnā o koutou. He mea nui kia tutuki tēnei wāhanga. Kia tutuki rā anō te pūrongo kātahi koutou ka whiwhi i te utunga whakamutunga. He mea nui kia whakakīia e koutou tēnei wāhanga, hei painga mō mātou ki te arotake i ngā kaupapa whānui o Mā Te Reo. Ka āhei hoki mātou te tuku pūrongo ki tō mātou Minita me ētahi atu; ka āhei hoki mātou te whakatenatena kia puritia a Mā Te Reo mō te wā roa.

Tērā pea he uaua ki te tauhou te whai i tā mātou tikanga e pā ana ki ngā kirimana. Heoi, ka mārama koe he aha ā mātou hiahia, ka ngāwari atu; inarā tareka ai e te nuinga o ngā kaitono te whakatutuki noa i tēnei taha.

I whakaaro mātou he hua i roto i te whakamārama i ngā tikanga o te kirimana, mō te tauhou, mō te hunga kua takahi kē i tēnei ara. Ehara i te mea ka kapi ēnei kōrero i ngā whakamārama kei roto i ngā pepa tono i tukua ki ngā kaitono, hei tautoko kē i ērā o ngā pārongo.


Wāhanga Tuatahi – Whakaae ki te ratonga pūtea / ngā tautoko

Inā whakaaetia ana tāu tono ka tukua he reta ki a koe mēnā ka whakaae koe ki tā mātou tono. Mēnā kāore i te eke te pūtea ki tāu i takoto ai, ka tāpirihia atu he whakamārama mō te take i whakahekea te pūtea ki a koe. Tāpiri ki te reta, ko tētahi Puka Whakaae ki te Pūtea. Me haina, ka whakahoki mai ki a mātou, ka tāpae ētahi reta tautoko e rua, he whakamārama hōu mō ngā whakapaunga i runga i te korahi o te pūtea kua whakaaetia (mēnā ka tareka). Kia maumahara kua whakakuhuna te Tāke Hoko.

Me ahu mai ngā reta tautoko i te tokorua nāu i whakatakoto i a koe ka tono ki a Mā Te Reo (ki te hiahia koe ki te whakarerekē i ēnei ingoa me tono ki te rōpū o Mā Te Reo). Kei wareware, mēnā he akoranga tōu i raro i a Ātaarangi, ko tētahi o ngā reta tautoko me ahu mai i tērā rōpū. Me takoto te waituhi o te kaitautoko ki te reta.

I tō roatia te kaupapa i tēnei tau, nā te tuku mai a ngā kaitautoko i ā rātou kōrero ki a mātou mā te Ïmēra; ka mate mātou te mea atu ki a koutou kia whaiwhai ake i ā koutou kaitautoko kia hainatia ngā whakaaetanga ā-tuhi. Mēnā i roa tā koutou tatari kia whiwhi i tētahi kirimana hukihuki mai i a mātou, tērā pea i taka kē mātou ki te āwhina i te hunga i tuku mai i ā rātou pepa katoa i roto i te rua wiki i whiriwhiria. Kei a koe te kawenga kia tae mai āu reta tautoko ki a mātou.


Wāhanga Tuarua – Tuku te kirimana hukihuki

Inā tae mai te puka whakaae me ngā reta tautoko e rua, ka tirohia, ka arotakengia tāu tono e te Rōpū Tautoko, kātahi ka tukua he reta hei tirohanga māu. Hei te nuinga o te wā ka whakaae koe ki tērā kei te whakaritea. Mehemea koirā te ahunga o tāu tono, ko tā mātou ka tono i a koe, kia hainahia, tautokona ngā tārua e rua o te kirimana, ka whakahoki mai ki a mātou, tāpiri atu ki ērā o ngā mea hei whakatutuki i te Whāinga Nui Tuatahi, e ai ki te rārangi tuarua (second schedule), tāu nama mō te utunga Whāinga tuatahi. Inä tae katoa mai ngā tuhinga, kua tutuki te Whāinga Tuatahi, ka tukua te moni. Ka tukua tētahi tārua o te kirimana ki a koe, ka tīmata ngā mahi! Kei a koe te kawenga mō te tae mai o ngā tuhinga ka tautoko i tāu tono ki a mātou. Māmā noa iho!

Mēnā he pātai āu, waea ki a Maihi, ki a Nerissa rānei i te 0800 MĀ TE REO (0800 628-373). Kei wareware tātou, ka takaroa te haere o tāu kirimana ki te tukua mai e koe ko ngā kirimana anake, kāpā ētahi atu o ngā tuhituhinga o te Whāinga Tuatahi.


Wāhanga Tuatoru – Kōrerorero mō te kirimana

Hei ētahi wā, tērā ka hiahia koe kia whakarerekē i ētahi wāhanga iti noa. Hei tauira, nā te roa o te wā ki te whakatau i tāu tono, ka mate koe te whakarerekē i ngā rā tū ai tōu wānanga, hui rānei. Mēnā koinā te take, ka tono a Nerissa kia whakarerekētia e koe ngā tārua e rua o te kirimana, ka waiho reta tā ki ngā wāhi ka whakarerekētia, kātahi ka tuku mai ki a mātou, me ngā tuhinga katoa mō te Whāinga Tuatahi. Ka whakamaua e Haami Piripi tana reta tā inä hainatia e ia ngā kirimana o Mā Te Reo. Ka tukua he tārua hei pupuri māu.

Heoi, ki te hiahia koe kia nui ngā whakarerekētanga ki te whakaaetanga mō te pūtea, me āta kōrero mō ērā ka tika. Inä whakaae ana, ka tukua he whakaaetanga hōu mō te pūtea. Kia whai kiko tonu āu take mō te whakarerekē i tōu tūmahi. Kei wareware, i whakaaetia tāu tono i runga i te tono i tukua tuatahitia mai e koe; e kore ērā whakaaetanga mō te tuku noa.

I tua atu, kei te kite mātou, i ngā tono mō te whakatū Wānanga Reo, Hōtaka Ako Reo hoki, ki te whakahekea tērā te pūtea āwhina, ka pīrangi ētahi o koutou kia kaua e pērā te rahi o ngā tūmahi, i te mea kua whakaitia te pūtea. Hei tauira, tērā pea ka heke ngā wānanga reo mai i te whā ki te toru. Ki ētahi titiro kei te pai tēnei. Heoi, e tau tika ai ki te katoa, kua tahuri te Rōpū Tautoko ki tētahi momo ine i tēnā me tēnā tono i runga i te rahi o ngā rā ka tū te wānanga / hui, te tokomaha ka tae atu ki te wānanga / hui. Nā reira, ehara i te mea ka whakaae noa mātou kia iti nga kaupapa o tāu tūmahi. Ka ngana mātou ki te mahi tahi me koe, hei tauira, tērā pea ka whakaae mātou kia heke ngā wānanga, engari kia piki te tokomaha ka tae atu.


Koianei ngā take hei tirotiro mā koutou. Mō koutou kua puta, tēnā koutou. Mō koutou kei te tatari tonu, kia kaha. Kia maumahara, ko tō mātou hiahia kia tutuki pai ngā wāhanga katoa o tāu kirimana.

Nā Mā Te Reo i tautoko ā-pūtea te wāhanga mō te Hapori me te Mātauranga i roto i Ngā Tohu mō te Wiki o te Reo Māori i tū i te 14 o Mahuru 2005 ki Te Whanganui-a-Tara. Ahakoa kāore i eke tētahi o ngā kaitono i te pūtea o Mā Te Reo, kei te whakahau mātou i ngā kaitono katoa kia haere ngātahi ā rātou kaupapa me te Wiki o te Reo Māori. Hei whakaarotanga ake pea mō ngā rāuna kei te tū. Hari ana a Te Taura Whiri i te whanaketanga o te Wiki o te reo Māori.

I whakaterengia tētahi paetukutuku reo Māori pāhekoheko, a www.koreromaori.co.nz i te rā 14 o Mahuru 2005, inā, te Rā o te Wiki Māori. He wāhanga noa iho tēnei o tētahi kaupapa pārongo reo Māori i raro i Te Taura Whiri i te Reo Māori. Eke mai ki runga i te pae tukutuku hōu nei. Ahakoa te mea kātahi anō a ia ka whakaterengia, ā tōna wā, ka kī katoa a ia i ngā mea whakamīharo i te tangata kōrero Māori, ahakoa kei hea te taumata o tōna reo.

Mēnā ka hiahia tuku kōrero mai koe mō tāu tūmahi, kaua e ārikarika! Tukua mai! He whakaahua, tūtohu, pātai, aha atu. Tēnā tukua mai ki a mātou o Mā Te Reo. Mai kore ka kitea i tētahi pānui ka puta a te wā.