He kuaka mārangaranga, kotahi he manu i tau atu ki te tāuna, tau atu, tau atu e.
KEI TĒNEI PUTANGA….
Rauna Tahua 2008
He WHAKAMAHARATANGA – kei te whakakore haere mātou i ngā aromatawai tuatahi…
Paearu Aromatawai Hōu
Kōrero Mohoa Rauna 7 (2007)
Kōrero Mohoa mō Ētahi atu Rauna
He kōrero whakamutunga nā Jasmine Cooper
Te Kāhui Mā Te Reo
Pito Mata - He kohinga pūrākau mō te kōhungahunga
Te Whakamātautau Whakamahi Pukapuka Māherehere Reo Māori
Ngā Arotake Whakatutukinga
Pānui Whānui Reo Māori
Mo ētahi atu pārongo


Whāngaia ki te kōrero kia pehapeha ai te korokoro, tērā i te kererū i runga i te miro.

Tēnā koutou katoa,

He mihi maioha, he tangi ki a rātou mā kua ngaro atu ki tua ki Paerau. Hoki atu rā ki te kāpunipuni o Hinenuitepō. Waiho mā te rerenga wā te ngau kino o te mate e patu.

He mihi tēnei ki a koutou ngā mātāpuna o te reo, ngā punawai o te mātauranga, ki a koutou e whakapau kaha ki te whakaora i tō tātou reo rangatira, tēnā koutou katoa. Anei anō ngā mihi tino nui whakaharaharaha ki a koutou katoa mō tēnei wāhanga o te tau.

KEI TĒNEI PUTANGA….
Tētahi rauemi hōu me te auaha kua hangaia mā ngā whānau whai pēpi, whai tamariki nohinohi hoki….

He kōrero mohoa hoki e pā ana ki a Mā te Reo, tae noa ki…...
Etahi pārongo matua mō te rauna tahua 2008 ka tuwhera a te 31 o Poutū-te-rangi..…

Rauna Tahua 2008
Kua tuwhera te rauna tuawaru i nāianei nā reira kua ono wiki te wā e toe ana mā koutou ki te whakakī i tō pukatono mō te rauna tuawaru o te tahua Mā Te Reo.

Ngā Rā Matua
Tuwhera ai te rauna Rāhina, 31 o Poutū-te-rangi 2008
Kati ai te rauna 5.00pm, Rāmere 25 o Paenga-whāwhā 2008 mō ngā pukatono ā-pepa
5.00pm, Rāmere 9 o Haratua 2008 mō ngā tono ā-ipurangi

Kāore e whakaaetia ngā pukatono e tae mai ana i muri i ngā rā kati.

Ka whakahauhau tonu mātou i a koutou ki te tere tuku mai i a koutou tono, kaua e waiho mō te rā kati ai. Mā tēnei e māmā ai te haere o te pātengi raraunga me te ngāwari ake o ngā mahi a tō kāhui mahi!

Mehemea he tuatahi tēnei mōu ki te tono i a Mā Te Reo, me rēhita i te tuatahi i mua i tō āhei ki te tuku ā-ipurangi i tō tono. Ki te rēhita:
1.

Haere ki te paetukutuku a Mā Te Reo, www.ma-tereo.co.nz

2.

Pāwhiria te ata 'takiuru'.

3.

Kātahi ka pāwhiri i te ata 'Rēhita Kaiwhakamahi Hōu' ka whai i ngā whakamārama i konei.


Ka mutu ana tā mātou tirotiro mēnā kei te tika tō rēhitatanga, ka tukuna atu e mātou he ī-mēra kia koe kia mōhio ai koe kua pai ki te whakakī haere i tō pukatono ā-ipurangi.

Mehemea kāore koe e āhei ana koe ki te hono ki te ipurangi, waea mai ki a mātou i runga i te nama waea 0800 628 373, mā mātou e tuku mōkī pukatono atu ki a koe.

He WHAKAMAHARATANGA - kei te whakakore haere mātou i ngā aromatawai tuatahi…
E whakakore haere ana mātou i ngā aromatawai tuatahi mō ngā kaupapa kua whakaritea mō te wā o Matariki arā, kua kore mātou e whakaae ki ngā tono tahua mō ngā kaupapa e pā ana ki a Matariki i tēnei rauna. Otīa, mehemea e whakaaro ana koe ki te whakahaere kaupapa mō te wā o Matariki i te tau 2009, me tuku mai tō pukatono i tēnei rauna. Anei ngā kōrero i roto i tērā o ngā pānui:

"Kua whakatau a Mā Te Reo ki te whakakore haere i te mahi aromatawai tuatahi i ngā pukatono i ngā rauna e rua e whai ake nei. Kua uru mai tētahi mahi aromatawai i ngā tono i waho i te mahi aromatawai i ngā kohinga tono nā runga i ngā mahi mō Matariki.

Heoi anō rā, ehara tēnei i te pai. Me whakarite ngā rōpō i ngā tau e rua kei mehemea e whakaaro ana rātou ki te whakahaere kaupapa i te marama o Pipiri tae noa ki Here-turi-kōkā, me tono i te rauna ki mui i te tau ka huri."

Paearu Aromatawai Hōu
Kai te rerekē haere te aromatawai o ngā tono tahua Mā Te Reo. I nāianei, e rima kē ngā paearu (E whā he paearu kano, kotahi he paearu hāngai) ka aromatawaia i te taha o ngā tono katoa. Kitea ai te roanga o ngā kōrero mō ngā paearu i runga i tō mātou paetukutuku Mā Te Reo, i roto hoki i a mātou mōkī pārongo hōu. He kaha tonu tā mātou whakahau i a koe ki te whai whakamāramatanga ki ngā paearu i te wā e whanake ana koe i tō tono.

Ka aromatawaia tō tono i runga i te kaha whakatauki o tō tūmahi i nga paearu kano e whā me te paearu hāngai o te momo wāhanga tahua e whai ana i tō tūmahi.

Kōrero Mohoa Rauna 7 (2007)
Kua haere katoa te nuinga o ngā tūmahi 150 kua whai tahua. Heoi anō rā, kei te tōmuri tonu ētahi mahi tuhinga mai ētahi rōpū iti o ngā kaiwhakarato. Kei te whaiwhai tonu mātou i a rātou.

Kōrero Mohoa mō Ētahi atu Rauna
Rauna 6 (2006)           e 25 ngā tūmahi e haere tonu ana
Rauna 5 (2005)           e 10 ngā tūmahi e haere tonu ana
Rauna 4 (2004)           kotahi te tūmahi e haere tonu ana
E kaha tonu ana tā mātou mahi i te taha i ngā kaiwhakarato o ēnei tūmahi kia mutu pai ai ngā mahi. Me mihi hoki ki ngā kaiwhakarato i pai te tuku mai i ngā pārongo hei whakatere i ngā mahi.

He kōrero whakamutunga nā Jasmine Cooper
I wehe atu a Jasmine i Te Taura Whiri i te Reo Māori i te rā 15 o Hui-tanguru ki te mahi i te taha o te Kāhui Mātauranga Reo Māori i te Tāhuhu o te Mātauranga. Nā runga i āna mahi i tū ai ētahi pūnaha me ētahi hātepe ruarangi mō te kāhui Mā Te Reo. Nāna i whanake tētahi pukapuka tohutohu mō ngā tikanga whakahaere me ngā kaupapahere a Mā Te Reo kua puta hei paipera mō ngā mema hōu. I pai te whakahāngai a Jasmine i ngā hātepe me tā te hapori mōhio ai he aha ngā mea pai mā rātou, me tana whakahau i te kāhui, ko te mea nui ko te ratonga pai mā te kiritaki. Mārama ana mātou, ko te wā tino pai rawa atu o te tau mōna, ko ngā wā haere ki runga i ngā haerenga aroturuki.

"Waimarie ana ahau i taku wā e mahi ana mō te kāhui Mā Te Reo i ngā tau e rima ki muri. He mea nui te mahi i te taha o ngā kaiwhakarato kakama kei roto i o rātou hapori Māori. I roto i te wā e haere ana te tahua kua kite au i ētahi kaupapa tino angitu, tino auaha hoki e puta ana huri noa i te motu, tae noa ki te mahi i te taha i ētahi tāngata kaha ki roto i ngā mahi whakaora i te reo Māori.

E tino hiahia ana ahau ki te whakamihi i a koutou mō te wā i puta mōku ki te mahi i te taha i a koutou, ahakoa taku whakahōhā i ētahi o koutou i ētahi wā".

Nā Jasmine Cooper

Te Kāhui Mā Te Reo
Clayton Reiri (Ngāti Kahungunu, Rangitāne ki Wairarapa, Ngāti Porou)
E koa ana ahau kei te haere pai ngā mahi ahakoa ngā whakarerekētanga kaimahi i roto i a Mā Te Reo. Kei te hiahia au ki te mihi ki a Jasmine me Nerissa Aramakutu mō tā rāua āwhina i a au i roto i taku tūnga me ngā kaiwhakarato mō te pai o tā rātou tirohanga me aku kaimahi hōu mō ngā pūkenga me te kakama o te wairua kua uru mai ki te kāhui.

Kei te pāhau tonu ngā mahi tuku iho a Mā Te Reo me taku harikoa ki te tuku pānui mō te taenga mai o ētahi whānau hōu ki te kāhui Mā Te Reo. I waimarie māua ko Juanita Teepa (tō mātou kaiwhakahaere tari) i te whānau maitanga o a māua pēpi. I whānau mai he pēpi tāne ki a Juanita, ko Ahuriri Te Puehu Te Tana tana ingoa. I whānau mai he kōtiro ki taku hoa a Linda, ko Rebecca Hope Aromea Lee-Reiri tana ingoa.

Ka hoki mai a Juanita i te whakamatuatanga pēpi a te rā 21 o Paenga-whāwhā ā, ka haere hoki au ki te whakamatuatanga pēpi i te mutunga o Haratua, mō te rua marama: I tēnei wā, ngā mihi nunui ki a koutou, e whai ana i tō tātou reo rangatira, he taonga tuku iho nā o tātou matua tipuna. Hei te wā!!

Hollie Smith (Te Atihaunui a Pāpārangi, Ngāti Tuwharetoa, Ngāi Tahu, Ngāti Kahungunu)
Kia Ora ! Ko Hollie Smith au, Ko au tētahi o ngā kaimahi hōu o Mā Te Reo. I whānau mai au i Otaihape, a i whakatipua au ki waenganui i a Otaihape me Pōneke.

Mō ngā tau e ono ki mua i haere au ā, i mahi hoki au ki Te Whare Wānanga o te Upoko o te Ika ki Pōneke. I tipu ake taku hiahia mō te reo Māori, te mahi whakaora me te pupuri i te reo, me aku mahi rangahau, i reira. Kua 3 marama au i nāianei e mahi ana hei Kaitohutohu Tūmahi i roto i te kāhui Mā Te Reo. I roto i te wā poto, mīharo ana au i te maha o ngā kaupapa rerekē kua pūmau te mahi a ngā whānau, hapū, iwi me ngā hapori. He mea akiaki, he mea whakaongaonga ki te kite i ngā huarahi pai mō te reo i ngā rā kei mua. Ko te tūmanako ka kōrero au ki ētahi o koutou i ngā rā e tū mai, e pā ana ki tō tūmahi me tō whai i te reo Māori. Kia kaha, kia māia, kia manawanui tātou i roto i ō tātou mahi whakaora reo.

Allie Hemara-Wahanui (Ngāruahine, Ngāti Maniapoto)
Kia ora! I tukuna mai au e Te Puni Kōkiri i te marama o Hui-tanguru ki te mahi i konei tae noa ki te marama o Piripi. Tino hari koa ana au ki te mahi i te taha i a Clayton rāua ko Hollie i ngā wiki kua pahure atu nei. Ko taku tūnga, he āwhina i te kāhui me ōku pūkenga, me te āwhina i a koutou ki te whakatinana i ngā kaupapa reo Māori i roto i tō hapori.
Nō reira kei te mihi ki a koutou me nga mahi nui whakaharahara e pikaungia e koutou.

Kaua e whakamā ki te waea mai, ka āwhina tētahi o te kāhui i a koe ki te whakautu i ō pātai e pā ana ki te tahua i tēnei rauna.

Pito Mata - He kohinga pūrākau mō te kōhungahunga

He mōkī rauemi reo Māori a Pito Mata mō ngā whānau me ngā tamariki i waihangatia e Takatū/Kei roto i te mōkī:
-

tētahi Kōpaepae e 10 ngā waiata ngāwari

-

tētahi DVD waiata whaiwhai e 10

-

tētahi pukapuka ngohe mō ngā tamariki 3 ki te 6 ngā tau

Nā te kaitito waiata/kaiwaiata hoki a Pānia Papa me ōna hoa i waihanga ngā waiata 10 nei hei whakatau i te hunga tamariki. Kī ana ngā waiata i ngā karere mō ngā whānau, ki te manaaki, te tiaki me te hiki i ngā tamariki nohinohi. He rawe te rauemi, he pakari me te auaha hoki.

Tangohia ai ngā kupu ‘Pito Mata’ mai i tētahi whakatauki “Iti noa ana, ki pito mata” arā, “ahakoa iti, ko tōna mana, arā kē atu”. E kōrero ana tēnei whakatauki mō te wāhanga o te kūmara kāore anō i maoa, ka whakatōhia anō, ka tupu mai anō he whānau kūmara. Whakamahia ai a ‘Pito Mata’ hei kōrero mō te pūmanawa kaha kei roto i ia tamaiti me te wāhi nui o te whāngai i a rātou ki ngā karere whakahiki i te aroha.

Hei kipakipa i ngā whānau me ngā tamariki a Pito Mata ki te waiata, te pānui, te whakarongo, te whakangā, te kanikani me te moemoeā i roto i te reo Māori. Hei whakaniko i te āheitanga o ngā tamariki nohinohi me ngā whānau e ako ana i te reo Māori ki te pānui, te take i whakaurua he waiata DVD me ngā kupu o te waiata e hurihuri ana ki raro o te mata. I runga i ngā āwhina o Mā Te Reo, kua waihangatia e Takatū he rauemi ātaahua hei kawe i ngā karere huapai me ngā tauira pai o te reo Māori ki roto i ngā kāinga.

Kua hanumi he pūngao me te hawahawa tane, wahine hoki ki roto i ngā waiata nā te reo o Pānia Papa, o Awhimai Huka me Puka Moeau, ko ngā kaiwhakatangitangi taonga pūoro ko Rangiiria Hedley me ngā kaiwhakatangi taonga pūoro o nāianei ko Jamie Ferguson, ko Noel Reid, ko Vernon Matchitt me Grant Mikaere.

E kī ana a Pānia Papa "I puta katoa ngā waiata me tēnei tūmahi nā runga i te hiringa o aku irāmutu ātaahua. Ko rātou te reanga kei te mōhio ki ngā rangi o tō rātou ake nei ao – kei te ora rawa atu te reo me ngā tikanga i roto i a rātou. He huarahi tēnei tūmahi ki te kimi huarahi auaha ki te whakarato karere e pā ana ki te pai o te manaaki i a Papatūānuku, te hoatu aroha, te whakamaioha i te rerehua me te whakatipu i te pūmanawa nohopuku ki tēnei whakatipuranga hōu me ō rātou whānau."

Me whai wheako ki ngā rangi maene, ngā tauira neneke, ngā ngohe auaha me ngā korero ātaahua hoki o  
Pito Mata te whakaaro ka pēhea tō akiaki i te pūmanawa nohopuku o ngā tamariki i roto i tō ao. Me tono i tō kape i te rā nei mai i a www.takatu.co.nz mā te ī-mēra rānei i a admin@takatu.co.nz .   Mauri ora!

Te Whakamātautau Whakamahi Pukapuka Māherehere Reo Māori
E rua ngā pukapuka aratohu kua waihangatia e Te Taura Whiri i te Reo Māori mō te Māherehere reo Māori: Planning for Māori Language Regeneration' me 'Te Reo Māori i tō Hapori: Community Māori Language Profiles Guidelines'.

E karanga ana mātou ki te hunga e ngākaunui ana ki te mahi māherehere reo kia torotoro ki ngā putanga pukapuka me te whakaoti rangahau e pā ana ki ngā putanga pukapuka. Mā tēnei e āhei ai mātou ki te kohikohi pārongo e pā ana ki te whakapai ake i ngā pukapuka hei āwhina i ngā hātepe me te whakatau he aha ngā rauemi pai e hiahiatia ana e te hapori Māori ki te tautoko i ō rātou kaupapa kōkiri. Ki te hiahia koe ki te whakauru ki tēnei rangahau whakamātautau i te whakamahi o ngā pukapuka nei, me whakauru atu:
http://www.tetaurawhiri.govt.nz/english/services_e/community_support.shtml

Kua tukuna ēnei pukapuka me te rangahau reorua ki ngā kaiwhakarato Rauna Whitu i whiwhi tahua i raro i te wāhanga tahua Māherehere Reo. Tēnā koe e whakapau wā nei ki te whakaoti i te rangahau.

Ngā Arotake Whakatutukinga
Kua kōwhiria a AATEA Solutions Ltd ki te whakahaere Arotake Whakatutukinga Mā Te Reo. Ko ngā tāngata o te kāhui o AATEA ko Kiwa Hammond, ko Timoti Brown, ko Chelsea Grootveld me Ria Tomoana. Ka whakapā atu au ki etahi kōwhiringa kaiwhakarato (o muri, o mua) ki te whakauru ki roto i tēnei arotakenga. E whakahauhau ana mātou i a koe ki te whakaaro ki te whakauru ki tēnei rangahau.

Pānui Whānui Reo Māori
Mehemea e hiahia ana koe ki te whakatairanga i tētahi kaupapa i roto i tēnei ī-pānui, tētahi wānanga reo karaehe reo Māori rānei e whai tahua ana ma i te Mā Te Reo, me ī-mēra ki a Clayton Reiri i runga: clayton@tetaurawhiri.govt.nz
Mo ētahi atu pārongo
Tiro ki tō mātou paetukutuku www.ma-tereo.co.nz me waea atu rānei ki a 0800 MA TE REO (0800 628-373)

Mā Te Reo
Papa 14,
Investment Centre
Kokonga o ngā ara Ballance me
Featherston
TE WHANGANUI-A-TARA

Mā Te Reo
Pouaka Poutāpeta 411
TE WHANGANUI-A-TARA
Nama Waea: + 64 4 471-6733  
Waea Whakaahua: + 64 4 471-2768  
I-mēra: mtr@tetaurawhiri.govt.nz