O ngā tono 356 i tau mai, 164 i whiwhi tahua, 192 kāore i whiwhi. I kī ake rā te reta i tukuna ki a koutou ngā kaitono, nā te maha rawa hoki e whātoro mai ana ki te tahua i roto i tēnei Rauna he nui ngā tono whakahirahira i whakakāhoretia. E mihi ana a Mā Te Reo ki ngā kaitono katoa me te whakahau atu kia ngana tonu. Ko ētahi ratonga e hia rauna i whiwhi tahua ai i mua mai i a Mā Te Reo kāore i whiwhi i tēnei wā, ā, ko ērā kāore i whiwhi i mua, i whai wāhi mai ki te tahua i tēnei huringa. E whakapati atu ana ki ērā o koutou i tōmuri te tau atu o te reta whakaae tahua me te takaroa noa iho o te tuku atu i ngā kirimana. I hiahia mātou kia whakaurua mai tētahi kaikirimana o waho hei tiaki i te taha whakatakoto kirimana i tēnei Rauna, engari auare ake ka ngahoro nei ngā whakaritenga ā, ka riro mā mātou tonu ngā kirimana katoa e whakatakoto. Ka āta titirohia te takaroa o te tuku kirimana i mua i te rauna tahua 2008.

I a koutou e pānui ana i tēnei ī-pānui e takatū ana ngā mahi o Rauna Tuawhitu e whakaotihia ana ngā whakatau kirimana, e waitohua ai e whakahokia mai ai e ngā kaitono ā rātou kirimana me ētahi atu tuhinga. Ahakoa i kīia e whā wiki tā koutou hei tuku mai i ngā kirimana ki Mā Te Reo, e āki atu ana mātou kia wawe ake te tuku mai inā taea, e tere ake ai te wāhi ki a mātou, ā, ka wawe ake te tīmatahia o tā koutou kaupapa.

Te tautoko i te Reo Māori i ngā Kāinga
Te Tuku Iho Ā-Reanga a Mā Te Reo

Ahakoa me whakahaere tātaritanga whānui mātou o ngā tono katoa kua tau mai i tēnei rauna, e koa ana mātou i ngā tūmahi auaha i whārikihia hei tautoko i te reo Māori i ngā kāinga me te tuku iho i te reo i waenga i ngā reanga. Ko te wawata ka titiro whānuihia ētahi o ēnei tūmahi i ngā putanga whai ake;

I tēnei wā 46 ngā tūmahi e haere tonu ana mō tēnei Rauna, kua iti iho mā te 18 mai i te putanga o Pipiri. E mahi tonu ana a Clayton me ngā kairuruku o ēnei tūmahi. Mēnā ko koe tētahi o ēnei kaiwhakarato, tēnā whāia kia mōhio ia e pēhea ana tō tūmahi. Ka whakaputahia ngā taipitopito o ngā kaiwhiwhi i te tahua o Mā Te Reo 2006 ki te putanga wā kōanga o He Muka. Mēnā kāore koe i te rārangi tuku mēra, ā, e hiahia ana kia pērā, tēnā whakapā atu ki a Conrad Noema, conrad@tetaurawhiri.govt.nz

I tēnei wā 18 ngā tūmahi e haere tonu ana mō tēnei Rauna, kua iti iho mā te 4 mai i te putanga o Pipiri. E whaiwhai ake ana a Nerissa i ngā kairuruku o ēnei tūmahi. Mēnā ko koe tētahi o ēnei kaiwhakarato, tēnā whāia kia mōhio ia e pēhea ana tō tūmahi.

E rua ngā tūmahi e toe ana mō tēnei Rauna. E whaiwhai ake ana a Nerissa i ngā kairuruku o ēnei tūmahi. Mēnā ko koe tētahi o ēnei kaiwhakarato, tēnā whāia kia mōhio ia e pēhea ana tō tūmahi.

E mutu haere nei te taha kirimana o Rauna Tuawhitu, ā, i mua i te tīmata a te kāhui i ngā whakarite mō te tahua Rauna Tuawaru, e whakamaheretia ana he hātepe hōu o ngā haerenga aroturuki, whakatairanga hoki. Kua tae kē mai ngā inoi kia haere mātou ki Te Wairoa me Manawatū kōrero ai ki ngā hunga aro mai mō Mā Te Reo. Ki te hiahia koutou kia haere atu a Mā Te Reo ki ō koutou rohe tēnā whakapā mai. Kāore anō i whakatauhia ko ēhea rohe ka aroturukihia engari mēnā he tūmahi tā koutou e ore ana me te tino hiahia kia kitea e Mā Te Reo i ngā takiwā o Whiringa-ā-nuku 2007 ki Poutūterangi 2008 koinei te wā pai hei whakapā mai e kite ai mātou ina taea te haere atu.

E whai ake nei te tuhinga a Charisma Rangipunga o Ake Associates Ltd i whai kirimana i a Mā Te Reo hei whakatū Kura Reo ki te Waipounamu. I tū te kura reo ki te Kuratini o Ōtautahi atu i te 10 ki te 15 o Paenga-whāwhā 2007. Koia tētahi o ngā Kura Reo - Whakapakari Reo e whā i ēnei tau tata nei nā Mā Te Reo te huruhuru i rere ai te manu.

I ikapahi atu te marea e hiakai ana ki te reo Māori ki te Kura Reo i tū ki te Puna Wānaka i Ōtautahi i te marama o Kai te Haere o tēnei tau. Kātahi nā te pai kia rongo i tō tātou reo rangatira e pāorooro atu ana i ngā pakitara o te whare rā. 120 te tokomaha i tae ā-tinana mai ki te hui nei. Ongeonge ana te kite atu i tētahi atu hui pēnei i Te Waipounamu mō tō tātou nei reo. I tū te hui mō te kotahi wiki, ā, ko Tīmoti Kāretu tērā, te ringa mākohakoha, i ārahi atu i te kāhui pouako i tae mai ki te hui. I rangitāmiro atu ēnei e ngaio ana ki te reo kia whāngai atu i ō rātou mātauranga ki te minenga. Kātahi nā te whakaaro rangatira ko tērā. Tēnei te mihi atu ki a rātou nā ngā pouako, koutou ngā pou o tēnei tino kaupapa, mei kore koutou, ka kore rawa tēnei kaupapa e tutuki, e haumāuiui. Nā reira tēnei o tētahi o ngā pia o te reo e mihi kau atu ana ki a koutou katoa. Me mihi atu hoki ki a Mā Te Reo mō ngā pūtea e tautoko ana i tēnei tino kaupapa ki a mātou o te tonga. Kai te mihi rawa atu!!!

I uiuitia te rōpū Ngutunui e Ana Tapiata e whai ake nei te tuhinga.

Tērā tētahi hunga ko Ngutunui ... he kaituhi, he kiripuaki, he reo tiori, he kapa whakanao kaupapa hoki. E mahi mai ana i te rohe o Ahuriri ki Heretaunga. Ka tahuri rātou ki te waitohu i tētahi whakaari hei tautoko i te wiki o te reo Māori 2007.

Ko te ingoa o tēnei whakaari ko Nanekoti Nanakia, ā, i whakaaturia ki te marae o Ōmāhu i Waipatu.  He whakaari tino whakakatakata, harikoakoa, whakangahau.  Ko te ngako o tēnei whakaari e pā ana ki tētahi tamaiti totohe, haututū, i tonoa ki te noho i te taha o tōna koroua, ki tana pāmu.  I a ia i te pāmu ka tūtaki ki ētahi kararehe.  E rua ngā kau, ko Haruru rāua ko Marilyn, ko Poaka, me tētahi nanekoti whakamataku, taunanenane hoki.  E rua rāua he rite o rāua wairua, arā, ko Hori me te nanekoti nei.  Ka haere te wā, ka tukituki rāua kia ū o rāua mana ki ngā mea me ngā wāhi katoa.  Kei konā ka patopato a ringa, ka takatakahi a waewae i te rawe o ngā waiata. Hua ake ana ki te whakakapinga i whakatauirahia ai te whakataukī ‘He aha te mea nui o te ao?  He tangata, he tangata, he tangata!.'

Ngā kanohi pāreka ki a Nanekoti Nanakia

He harikoa, he menemene he oranga anō hoki mō te reo Māori kei ngā mahi whakaari. Ka whai hua te hunga matatau, autaia, me te hunga iti te reo, te kī a Chelsea White, te kaituhi o tēnei whakaari. Hei tā Puti Lancaster te kaihautū o tēnei whakaari, he mea nui te tautoko mai a te tahua Mā Te Reo. Kua whā ēnei momo whakaari kua tautokohia mai e Mā Te Reo, nō reira, mō koutou e manako ana ki te whai i te tahua a Mā Te Reo, whāia kia tata, kia tina, ā, whakatutukihia ngā pūmanawa a te tahua nei, ki tāu i kī ai.

Te Whakaari

Kua oti te wāhanga tuatahi o te tūmahi arotakenga huaputa. Kua tuhia he pūrongo e pā ana ki tēnei wāhanga, i tēnei wā e wānanga ana mātou kia taea te whakatau ko wai ka whai kirimana ā-waho hei whakaoti i te wāhanga tuarua o tētahi arotakenga o ngā huaputa. Mēnā he pātai a ētahi o koutou mō tēnei arotakenga, tēnā kaua e whakaroa ki te whakapā ki a Nerissa Aramakutu i nerissa@tetaurawhiri.govt.nz

Kua whakatauhia e Mā Te Reo mō ngā rauna tahua e rua ka heke mai me whakakore atu te tikanga o te arotake tōmua i ngā tono. He whanonga kua uru mai ki ngā tikanga i ngā tau tata nei, e tukua ai ētahi tono, pērā i ngā takahanga o Matariki, kia aromatawaihia i waho o te tukunga aromatawai ā-rōpū. Heoi, kāore e tika kia haere tonu tēnei tūāhua kei kīia arā noa atu ngā huapai e whiwhi ai ngā tono he mea arotake tōmua. Nō reira, e rua tau tā ngā rōpū hei whakarite i a rātou mēnā whakatū takahanga atu i Pipiri ki Here-turi-kōkā kei roto rātou i te huringa hōu e tono ai i te Rauna o mua mai mō te tau e heke mai ana.

Ngā Tohu mō te Wiki o te Reo Māori

Ko ngā toa e toru o te wāhanga Hapori mō ngā Tohu o te Wiki o te Reo Māori i tēnei tau he kaiwhakarato katoa i mua, i nāianei o Mā Te Reo! Anei rātou:

• Raukawa Māori Trust Board, Tokoroa
• Te Matahauāriki o Tauranga Moana Inc., Tauranga
• Te Waipuna Puawai Mercy Oasis Ltd, Auckland

Ngā mihi nui anō hoki ki Te Matahauariki o Tauranga Moana Inc., nā rātou i wikitōria mō te wāhanga Hapori i tēnei tau. Tēnā rawa atu koutou.

Kia Mahara: Mēnā e hiahia ana koe ki te tautoko takahanga whai tahua i Mā Te Reo, he wānanga reo, ngā akoranga reo Māori rānei i roto i te ī-pānui, tēnā īmērahia a Nerissa Aramakutu i nerissa@tetaurawhiri.govt.nz

Kua tāruahia anō mā koutou ēnei kōrero arā, ngā tāngata matua o Mā Te Reo e taea e koutou te whakapā, me ā mātou nama waea hāngai:

Jasmine Cooper
Kaiwhakahaere Tūmahi,
04 471 - 6727
jasmine@tetaurawhiri.govt.nz

Nerissa Aramakutu
Whakamāherehere Tūmahi (Aroturuki me te Arotake)
04 471 - 6728
nerissa@tetaurawhiri.govt.nz

Clayton Reiri
Kaitohutohu Tūmahi,
04 471 - 6733
clayton@tetaurawhiri.govt.nz

Juanita Teepa
Kaiāwhina Tari,
04 471 - 6737
juanita@tetaurawhiri.govt.nz